Sprawa składek emerytalnych a doniesienia medialne

W ostatnich dniach media opisały przypadek pani Aldony, która przez 19 lat odprowadzała składki emerytalne z tytułu umowy o pracę w spółce, której była właścicielką, a mimo to ZUS przejął środki z jej indywidualnego konta – 350 tys. zł – i przekazał je do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Dziennik "Gazeta Wyborcza" wskazał, że powodem było zastosowanie nowych przepisów znowelizowanych w 2022 r. w ramach tzw. Polskiego Ładu. Przepisy te wprowadziły zasadę, że po pięciu latach od upływu terminu ubezpieczony traci prawo do zwrotu nadpłaconych składek, które według ZUS zostały nienależnie odprowadzone.

Wyjaśnienia Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej

MRPiPS podkreśliło, że obecne przepisy obowiązują od 2011 roku i jasno regulują kwestie rozliczania składek oraz ich zwrotu. Zwrot nienależnie opłaconych składek następuje na wniosek wnioskodawcy w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. Jeśli ZUS nie dotrzyma tego terminu, zobowiązany jest wypłacić odsetki.

Termin przedawnienia wynosi 5 lat i jest liczony od dnia otrzymania zawiadomienia o nadpłacie lub od dnia jej opłacenia. Po upływie tego czasu roszczenia o zwrot nie podlegają realizacji przez ZUS i zaliczane są na poczet bieżących zobowiązań wobec ubezpieczeń społecznych.

ZUS może odmówić zwrotu w przypadku wystąpienia przeszkód, takich jak błędy w dokumentach, przedawnienie lub zajęcie egzekucyjne – wówczas płatnik otrzymuje zawiadomienie o odmowie z uzasadnieniem. Na żądanie stron sprawa jest rozstrzygana decyzją administracyjną.

ZUS a prawo do ubezpieczeń wspólników spółek

Ministerstwo zaznacza, że ustalenie obowiązku ubezpieczeniowego, zwłaszcza w przypadku wspólników spółek z o.o. z udziałami większościowymi, należy wyłącznie do ZUS, który na podstawie orzecznictwa Sądu Najwyższego może zmieniać tytuł do ubezpieczeń społecznych, również po latach.

„Realizacja przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych, w tym ustalanie obowiązku ubezpieczeniowego, rozliczanie składek oraz wydawanie decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach, należy wyłącznie do kompetencji ZUS” – podkreśliło MRPiPS.

Stanowisko ZUS

ZUS wskazał, że nie tworzy przepisów, a jedynie wykonuje obowiązujące prawo ustanowione przez parlament. W sprawach indywidualnych dotyczących podlegania ubezpieczeniom wspólników spółek i skutków zmian przepisów brakuje Zakładowi niezbędnych informacji o stanie faktycznym, dlatego nie może szerzej komentować tych przypadków.