Start systemu kaucyjnego w Polsce

Od 1 października 2025 roku w Polsce obowiązuje system kaucyjny obejmujący plastikowe butelki do 3 litrów oraz puszki do 1 litra, na które nakładana jest dodatkowa opłata w wysokości 0,50 zł. System ma na celu wspieranie recyklingu i ponowne wykorzystanie surowców. Zwrot pustych opakowań jest możliwy w wyznaczonych punktach zbiórki lub za pomocą butelkomatów, które mają pojawić się w sklepach i miejscach publicznych.

Okres przejściowy i oznaczenia produktów

Choć system formalnie funkcjonuje, w sklepach jeszcze brakuje masowej dostępności oznaczonych butelek i butelkomatów, co wynika z trzymiesięcznego okresu przejściowego. Producenci mają czas do 31 grudnia 2025 r. na dostosowanie etykiet i wprowadzenie oznaczeń z symbolem systemu kaucyjnego oraz informacją o wysokości opłaty. Bez takiego oznaczenia opakowań nie będzie naliczana kaucja ani możliwość jej zwrotu.

Warto więc uważnie sprawdzać etykiety, aby nie tracić niepotrzebnie czasu na zwrot niewłaściwie oznaczonych butelek i puszek.

Praktyczne wyzwania i obawy konsumentów

Pojawiły się obawy dotyczące kolejek do butelkomatów, szczególnie wśród osób starszych i niepełnosprawnych, które mogą mieć utrudniony dostęp do automatów. Doświadczenia z testowych etapów wskazują na problemy z awariami urządzeń, długim czasem zwrotu i ograniczoną pojemnością maszyn.

Reakcje producentów i absurdy systemu

Niektórzy producenci starają się omijać obowiązek kaucji, np. wprowadzając na rynek wody w butelkach większych niż 3 litry lub napoje w kartonach. Przykładem jest sieć Kaufland, która wycofała ze sprzedaży butelkę o pojemności 3,001 litra służącą jako próba uniknięcia opłaty. Decyzja ta wywołała dyskusje, czy jest zgodna z literą prawa i zasadą równych reguł.

Ekonomiczne skutki dla samorządów i korzyści dla producentów

Zdaniem Izby Branży Komunalnej (IBK) system niekoniecznie jest korzystny ekologicznie, lecz powoduje przesunięcie finansowe z samorządów do prywatnych przedsiębiorstw. Puszki i butelki PET to wartościowy surowiec; samorządy mogą stracić do 6,6 mld zł w ciągu dekady, co spowoduje wzrost kosztów gospodarki odpadami i opłat dla mieszkańców.

Koncerny produkujące napoje oraz działające spółki kaucyjne (m.in. ZWROTKA S.A., KAUCJA.PL, EKO-Operator S.A.) zyskają na nowym systemie, zarówno z tytułu otrzymanych opłat, jak i z nieodebranych kaucji.

Rozszerzenie systemu od 2026 roku o szklane butelki

Od 1 stycznia 2026 r. do systemu zostaną włączone również szklane butelki do 1,5 litra. Kaucja za nie wzrośnie do 1 zł, czyli będzie dwukrotnie wyższa niż dla plastikowych opakowań czy puszek. Szklane butelki powyżej tej pojemności są rzadkością, więc dotyczyć to będzie praktycznie wszystkich tych opakowań. Jedne butelkomaty mają obsługiwać zwroty zarówno plastikowych, puszkowych, jak i szklanych opakowań.

"System ma na celu ekologiczne podejście do odpadów, ale już teraz widać, że niesie za sobą poważne wyzwania natury praktycznej i finansowej zarówno dla konsumentów, producentów, jak i samorządów" — specjalista z Izby Branży Komunalnej

Źródło: Forsal.pl