Zaostrzenie kar dla niesubordynowanych żołnierzy

Rosja planuje wprowadzenie nowych przepisów w kodeksie karnym, które mają zaostrzyć kary wobec żołnierzy odmawiających walki, samowolnie opuszczających stanowiska lub doprowadzających do przejęcia sprzętu wojskowego przez wroga. Projekt ustawy, wspierany przez rząd, przygotował gen. Andriej Kartapołow, przewodniczący komisji obrony Dumy Państwowej.

Poprawki doprecyzowują artykuł 332 dotyczący „niewykonania rozkazu”, który obecnie przewiduje od 2 do 3 lat więzienia za nieposłuszeństwo i od 3 do 10 lat, gdy skutkiem jest poważna szkoda. Nowa wersja umożliwi prokuratorom i sądom ściganie odmowy strzelania do przeciwnika oraz samowolnego porzucenia pozycji jako przestępstwa. Również artykuł 348, mówiący o utracie mienia wojskowego, zostanie rozszerzony o odpowiedzialność za pozostawienie sprzętu przeciwnikowi, co oznacza, że ucieczka z porzuceniem amunicji będzie traktowana jako dwa przestępstwa – samowolne opuszczenie stanowiska i utrata mienia.

Problemy z dyscypliną i wymiar wymiaru sprawiedliwości

Rząd podkreśla, że dotychczasowe przepisy były zbyt wąsko interpretowane, ograniczając się do odmowy wyjazdu na front. Wiosną 2023 r. plenum Sądu Najwyższego uchwaliło wytyczne dotyczące kar za przestępstwa wojskowe, lecz nie wszyscy prokuratorzy i sędziowie je stosują. Rosyjscy prawnicy wskazują, że konieczne jest jasne rozróżnienie między odmową udziału w walkach a samowolnym opuszczeniem pola walki.

Również surowiej będą karani więźniowie, którzy uciekają z frontu – za samowolne opuszczenie jednostki, dezercję oraz unikanie służby wojskowej poprzez symulowanie choroby grozić będą wyższe wyroki.

Historyczne odniesienie: "Ani kroku wstecz"

Zaostrzenie kar jest porównywane do rozkazu Stalina nr 227 z 1942 roku, znanego pod hasłem „Ani kroku wstecz”. Rozkaz ten, wydany podczas kluczowego momentu II wojny światowej na froncie wschodnim, zakazywał wycofywania się bez rozkazu i nakazywał tworzenie oddziałów zaporowych z prawem do strzelania do żołnierzy cofających się. Rozkaz przewidywał surowe kary, włącznie z rozstrzelaniem, co miało podnieść morale i dyscyplinę, choć oznaczało też ogromne straty własne.

"Ani kroku wstecz" był symbolem brutalnych metod Stalina w walce o utrzymanie frontu i surowej dyscypliny — cytat z artykułu Forsal

Konsekwencje dla armii Putina

Wprowadzenie ostrzejszych przepisów jest interpretowane jako reakcja na rosnące problemy z morale i dyscypliną w rosyjskich siłach zbrojnych podczas trwającego konfliktu. Zaostrzenie kary ma na celu przeciwdziałanie dezercjom i odmowie walki w warunkach, gdzie armia Putina zmaga się z odpływem żołnierzy gotowych do działań bojowych.