Polska liderem globalnej sekularyzacji

Według badań prof. Joerga Stolza z Uniwersytetu w Lozannie, Polska stała się najszybciej sekularyzującym się państwem na świecie. Różnice w religijności między pokoleniami są tam największe, a zwłaszcza młodzi ludzie coraz mniej identyfikują się z Kościołem katolickim oraz coraz rzadziej uczestniczą w praktykach religijnych.

Przyczyny przyspieszonej sekularyzacji

Prof. Stolz łączy ten trend z gwałtowną modernizacją Polski i rozwojem gospodarczym oraz technologicznym. Jak podkreśla socjolożka religii prof. Katarzyna Zielińska z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Polska mimo to nadal pozostaje bardziej religijna niż większość krajów Europy Zachodniej, ma więc spóźnioną trajektorię sekularyzacji.

Od 2016 roku, wraz ze znaczącym spadkiem deklarowanej wiary i uczestnictwa w mszach, rośnie liczba osób niewierzących – według spisu powszechnego katolików ubyło z 87% (2011) do 71% (2021), a niewierzących wzrosło do 14% (dane CBOS).

Czynniki społeczne i polityczne

Kluczową rolę w tym procesie odegrało upolitycznienie Kościoła katolickiego, zwłaszcza w latach 2015–2023. Kościół wsparł rządzącą partię i opowiadał się przeciwko środowiskom LGBT+, a także był zaangażowany w zaostrzenie prawa aborcyjnego. Strajki kobiet nabrały wtedy wyraźnego antyklerykalnego charakteru.

„Kościół zawsze był zaangażowany politycznie, ale w okresie 2015-2023 to zaangażowanie przestało być akceptowane w części środowisk katolickich (...) może niekorzystnie odbić się na jego pozycji” — Katarzyna Zielińska, Uniwersytet Jagielloński

Pandemia COVID-19 zaburzyła też nawyk regularnego uczestnictwa w mszach, co znacznie wpłynęło na osłabienie tradycyjnej religijności w Polsce.

Zmiany demograficzne i społeczne

• Zmieniona rola kobiet – tradycyjnie bardziej religijnych – które teraz szybciej sekularyzują się, a to osłabia rodzinne przekazy religijne.
• Mniejsze wysyłanie dzieci na lekcje religii w szkołach, zwłaszcza w dużych miastach, co ogranicza socjalizację religijną młodych pokoleń.
• Oburzenie wiernych na skandale związane z nadużyciami seksualnymi w Kościele.

Według prof. Zielińskiej przyszłość sekularyzacji w Polsce zależy od reakcji Kościoła na społeczne zmiany oraz sytuacji międzynarodowej, m.in. konfliktu za wschodnią granicą. W okresach kryzysu religia może zyskać na znaczeniu jako źródło psychicznego wsparcia.

Polska pozostaje krajem o silnym, choć słabnącym katolicyzmie, a tempo zmian religijnych jest obecnie największe w jej historii.

Źródło: bankier.pl