Komisja w PZON – brak gwarancji płatnego dnia wolnego
Stawienie się na komisję w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności (PZON) jest konieczne do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, które umożliwia korzystanie z ulg i dofinansowań. Jednak kodeks pracy ani ustawa o rehabilitacji nie przewidują wyraźnego obowiązku udzielenia przez pracodawcę płatnego dnia wolnego na udział w takiej komisji. W praktyce pracownik może dlatego szukać innych rozwiązań, np. wykorzystać urlop wypoczynkowy, urlop bezpłatny lub ustalić odpracowanie czasu nieobecności z pracodawcą.
Badania specjalistyczne z płatnym zwolnieniem
Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności mają prawo do zwolnienia z pracy z zachowaniem wynagrodzenia na czas przeprowadzenia badań specjalistycznych, jeśli nie mogą odbyć się one poza godzinami pracy. To oznacza, że płatne zwolnienie dotyczy tylko faktycznego czasu trwania takiego badania, nie całego dnia.
Wezwanie na komisję ZUS – zwolnienie obowiązkowe, ale niepłatne
W przypadku wezwania do lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), pracodawca jest zobowiązany zwolnić pracownika na czas niezbędny do stawienia się na komisję na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1996 r. Jednak zgodnie z § 16 ust. 2 tego rozporządzenia, za czas takiego zwolnienia wynagrodzenie przysługuje tylko wtedy, gdy regulamin pracy lub układ zbiorowy tak stanowią. W praktyce większość pracowników nie ma prawa do wynagrodzenia za czas nieobecności na komisji w ZUS.
Zwrot kosztów podróży na komisję
Chociaż wynagrodzenie za czas nieobecności zazwyczaj nie przysługuje, ZUS refunduje pracownikowi koszty podróży do miejsca badania i z powrotem, na zasadzie najtańszego środka transportu publicznego, np. biletu autobusowego lub kolejowego.
Zasada wynagrodzenia za wykonaną pracę
Podstawą jest art. 80 Kodeksu pracy, który mówi, że wynagrodzenie należy się za wykonaną pracę. Przepisy nie przewidują jednak wynagrodzenia za czas nieobecności na komisji lekarskiej w PZON czy ZUS, stąd brak obowiązku wypłaty pensji za ten czas przez pracodawcę, jeśli tylko wezwanie nie dotyczy badań specjalistycznych z art. 20 ustawy o rehabilitacji.
Praktyczne wskazówki dla pracowników
- Poinformować pracodawcę o terminie komisji i przedstawić wezwanie.
- Uzgodnić formę usprawiedliwienia nieobecności: urlop wypoczynkowy, urlop bezpłatny lub odpracowanie.
- W przypadku badań specjalistycznych w PZON odwołać się do art. 20 ustawy o rehabilitacji i domagać się płatnego zwolnienia.
- Pamiętać, że wezwanie ZUS do komisji daje prawo do zwolnienia, ale nie do wynagrodzenia, chyba że regulacje wewnętrzne mówią inaczej.
Podsumowanie
Prawo do płatnego dnia wolnego na komisję lekarską zależy od kontekstu – w PZON brak jest jednoznacznej podstawy, poza sytuacją badań specjalistycznych, natomiast w ZUS zwolnienie jest obowiązkowe, lecz zwykle niepłatne. Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy powinni komunikować się i planować udział w komisji, by uniknąć nieporozumień przy respektowaniu przepisów.
Źródło: forsal.pl