Historia i innowacyjność EH 4x4

EH 4x4 to polski prototyp ciągnika rolniczego z napędem na cztery koła, opracowany na Politechnice Warszawskiej na początku lat 50. XX wieku. Jego główną zaletą była innowacyjna konstrukcja, oparta na napędzie 4WD z kołami tej samej wielkości oraz mechanizmie skrętu analogicznym do czołgowego, co miało zwiększyć siłę uciągu i zwrotność, a także zmniejszyć ryzyko poślizgów w trudnym terenie.

Prof. Edward Habich i doświadczenie z pojazdami gąsienicowymi

Głównym twórcą ciągnika był prof. Edward Habich, specjalista z Politechniki Warszawskiej i przedwojenny konstruktor pojazdów gąsienicowych w PZInż. To z jego doświadczeń z takimi konstrukcjami, jak czołgi TKS, 4TP czy ciągniki artyleryjskie, zrodził się pomysł na mechanicznie prosty półgąsienicowy ciągnik o wysokiej sprawności w trudnych warunkach. Nazwa pojazdu nawiązuje do inicjałów profesora, podkreślając jego kluczową rolę.

Projekt i działanie EH 4x4

Prace nad prototypem rozpoczęto w 1951 r., wykorzystując elementy radzieckiego ciągnika gąsienicowego KD-35. EH 4x4 nie miał klasycznego układu kierowniczego; manewrowanie realizowano przez mechanizm różnicowy, który umożliwiał skręt czołgowy. Późniejsza wersja prototypu wprowadziła także częściowy skręt kół, co wymagało zastosowania przegubów w półosiach. Testy przeprowadzone w Zakładzie Doświadczalnym Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa w Kłudzienku wykazały dobrą zwrotność i znaczną siłę uciągu bez nadmiernych poślizgów.

Problemy techniczne i zaprzestanie produkcji

Mimo zalet projekt ujawnił także wady, takie jak niszczenie upraw przy ostrych skrętach oraz zrywanie opon z obręczy na twardym podłożu. Brakowało odpowiednich opon rolniczych przystosowanych do takich obciążeń. Finalnie, mimo potencjału, EH 4x4 nie wszedł do produkcji seryjnej. Przyczyny to m.in. zmiana polityki państwa po 1956 r., odchodzenie od kołchozów oraz przesunięcie inwestycji na lekkie ciągniki o mniejszej mocy.

Dziedzictwo i kontekst

W tym samym czasie w Polsce rozpoczęto produkcję ciągnika gąsienicowego Mazur D-35, opartego na KD-35, który z czasem był ulepszany, m.in. przez zastosowanie mocniejszego silnika. Prof. Habich był także konsultantem w pracach nad tym ciągnikiem. Pomysł konstrukcji 4WD z napędem czołgowym był na świecie znany i rozwijany niezależnie – podobne rozwiązania stosowały firmy w USA i Europie, choć zwykle pojazdy takie miały nieco inną budowę (np. pojazdy przegubowe lub z czterema kołami skrętnymi).

Wnioski

EH 4x4 to przykład kierunku rozwoju technologii ciągników rolniczych, który mógł znacząco wpłynąć na polskie rolnictwo, zwłaszcza na terenach o trudnych glebach. Niestety projekt utknął jako prototyp, między innymi przez ograniczenia produkcyjne PRL i zmieniające się warunki polityczne oraz gospodarcze. Mimo to warto pamiętać o wkładzie polskich inżynierów i ich realnych osiągnięciach.

"Po 1956 r. zmieniła się polityka państwa, odstąpiono od koncepcji tworzenia kołchozów, a ciężki ciągnik nie był tak bardzo potrzebny" — Rafał Mazur, Retro Traktor

Źródło: farmer.pl