Pomnik Historii jako pierwszy krok

Zamek Książ w Wałbrzychu został 31 lipca 2025 r. uznany za Pomnik Historii przez prezydenta RP, co stanowi znaczące wyróżnienie i otwiera drogę do dalszych działań, w tym starania o wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To już 133. obiekt w Polsce z takim statusem i pierwszy w Wałbrzychu.Mateusz Mykytyszyn, prezes Fundacji Księżnej Daisy von Pless podkreślał, że uzyskanie tego tytułu jest prestiżem i dużym krokiem w rozwoju Zamku Książ.

Zakres i unikalność kompleksu

Zamek Książ to zespół zamkowo-parkowy o ponad 700-letniej historii, który łączy wielokulturowe dziedzictwo Śląska. W skład kompleksu wchodzą: sam zamek, rozległy park z częścią zwaną Stary Książ, historyczna Ścieżka Hochbergów, palmiarnia, stadnina oraz pozostałości po leśnej chatce Księżnej Daisy – Ma Fantaisie. Całość tworzy nierozerwalny, bogaty kulturowo i przyrodniczo obszar, który ma także znaczenie jako miejsce pamięci ofiar Holocaustu.

Plany i perspektywy wpisu na listę UNESCO

Dorota Karolewska, prezeska Zamku Książ, zapowiada złożenie oficjalnego wniosku o wpis najprawdopodobniej już w 2026 roku. Według niej Zamek spełnia rygorystyczne kryteria: unikalną wartość historyczną, europejski kontekst oraz wyjątkowe walory przyrodnicze. Wsparcie w tym procesie oferuje również Wojewódzki Konserwator Zabytków, Daniel Gibski, który jest ostrożnie optymistyczny, zaznaczając jednak, że droga do listy UNESCO wymaga ciężkiej pracy, zgodności z formalnościami i wieloletniego procesu. Wspomniał też o przygotowywanej monografii Zamku, która ma wzmocnić dokumentację potrzebną do aplikacji.

Możliwość wpisu seryjnego

Zamek Książ może aplikować o wpis samodzielnie lub w zestawieniu z innymi obiektami, np. z Muzeum w Pszczynie, tworząc wpis seryjny, co zwiększa szanse na sukces. Na Dolnym Śląsku inne obiekty, jak Twierdza w Srebrnej Górze czy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, również ubiegają się o status UNESCO. Eksperci wskazują, że wpisy seryjne, łączące kilka powiązanych zabytków, mają zwykle większe prawdopodobieństwo uzyskania wpisu.

Proces i wyzwania

Proces wpisu na listę UNESCO jest złożony i trwa zwykle co najmniej 6 lat. Obejmuje przygotowanie obszernej dokumentacji, spełnienie precyzyjnych kryteriów wartości i uzyskanie oficjalnej kandydatury państwa. W przypadku Zamku Książ wiele z tych wymogów zostało już spełnionych dzięki wcześniejszym działaniom i uzyskaniu statusu Pomnika Historii. W dalszych etapach niezbędna będzie ścisła współpraca z władzami oraz aktualizacja i uzupełnienie dokumentacji.

"Na pewno będziemy się starali, żeby to już było w przyszłym roku. My jesteśmy w pełni przygotowani. Mamy 700 lat historii, europejski kontekst i wyjątkowe otoczenie przyrodnicze." — Dorota Karolewska, prezeska Zamku Książ

"Jestem optymistycznie nastawiony, choć jest to żmudna praca. Dokumentacji mamy sporo, a powstanie monografia to duży krok naprzód." — Daniel Gibski, Wojewódzki Konserwator Zabytków

Źródło: radiowroclaw.pl