Regionalny Plan Adaptacji przyjęty i obowiązuje

2 października 2025 roku Zarząd Województwa Śląskiego oficjalnie przyjął Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu (RPA). Dokument ma charakter kierunkowy i nie jest prawem miejscowym, ale stanowi ważny element długofalowego planowania rozwoju regionu. Na jego podstawie władze regionu będą negocjować środki kolejnej perspektywy finansowej na realizację założeń przez samorządy lokalne.

Opracowanie planu i cel dokumentu

Plan powstał na zlecenie urzędu marszałkowskiego, a jego autorami byli eksperci z Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB), którzy pracowali nad nim przez 18 miesięcy w ramach inicjatywy LIFE COALA skupionej na adaptacji terenów pogórniczych.

Celem RPA jest łagodzenie negatywnych skutków zmian klimatu poprzez przygotowanie regionu i samorządów do świadomego reagowania na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak intensywne opady, powodzie, susze czy upały. Dokument wskazuje też kierunki tworzenia stabilnych warunków rozwoju społeczno-gospodarczego pomimo tych zagrożeń.

Diagnoza sytuacji i rekomendacje

W RPA zawarto szczegółową diagnozę sytuacji klimatycznej woj. śląskiego, z uwzględnieniem problemów na poziomie powiatów i subregionów. Plan przedstawia długofalowe działania i ich hierarchię priorytetów.

Region o wysokiej gęstości zaludnienia i dużej urbanizacji jest szczególnie narażony na skutki zmian klimatu, takie jak powodzie błyskawiczne czy powodzie rzeczne, a także na okresy suszy z gwałtownymi nawalnymi deszczami.

RPA podkreśla konieczność inwestycji w systemy odprowadzania wody deszczowej oraz rozwój błękitno-zielonej infrastruktury (np. parki, ogrody deszczowe) jako skutecznych metod ograniczania ryzyka skutków ekstremalnych zdarzeń pogodowych.

Partycpacja społeczna i proces konsultacji

Przy tworzeniu dokumentu zwrócono szczególną uwagę na zaangażowanie mieszkańców i interesariuszy. Zorganizowano warsztaty stacjonarne w czterech subregionach, spotkania online oraz dwa etapy konsultacji społecznych – wiosną, a następnie latem 2025 roku.

"Dokument pokazuje, jak w praktyce realizować proces 'glokalizacji' – łączenia globalnych wyzwań klimatycznych z lokalnymi uwarunkowaniami środowiskowymi, społecznymi i gospodarczymi." — dr Agnieszka Kuśmierz, szefowa zespołu opracowującego RPA

Znaczenie planu dla regionu

RPA to pierwszy w Polsce taki dokument na poziomie regionalnym, stanowiący fundament dla dalszych działań adaptacyjnych, wpisujący się w Strategię Rozwoju Województwa Śląskiego "Śląskie 2030. Zielone Śląskie". Jego wdrożenie ma zmniejszyć podatność regionu na zmiany klimatu i zwiększyć jego odporność na ich skutki.