Tragedia Zbrodni Ponarskiej

Zbrodnia ponarska to jedna z największych zbrodni II wojny światowej, której ofiarą padło około 100 tysięcy osób, w tym około 80 tysięcy Żydów oraz około 20 tysięcy Polaków – ofiar niemieckich i kolaborujących formacji litewskich w latach 1941–1944 na terenach Ponar koło Wilna.

Jak wskazał Lech Parell, organizator uroczystości i szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych:

To największa zbrodnia z okresu II wojny światowej, jaka dokonała się na północno-wschodnich krańcach dawnej Rzeczypospolitej. Nie wolno nam o tym zapomnieć.

Ofiary stanowiły przede wszystkim Żydzi z getta wileńskiego, ale również tysiące Polaków, wśród których byli kapłani, żołnierze Armii Krajowej, naukowcy i młodzież. Obok nich mordowani byli także Białorusini, Romowie, Tatarzy i Litwini.

Upamiętnienie ofiar i rola świadectw historycznych

Polska delegacja na Litwie uczestniczy w uroczystościach poświęconych ofiarom, które potrwają do 26 września. W kościele św. Apostołów Piotra i Pawła odprawiono mszę żałobną w intencji poległych żołnierzy Armii Krajowej, a na cmentarzu na Rossie został zaplanowany uroczysty pochówek szczątków.

Lech Parell przypomniał, że pełna historia zbrodni nie jest do końca poznana – jej odkrywanie rozpoczęło się na nowo dopiero na początku XXI wieku dzięki m.in. pamiętnikom Kazimierza Sakowicza, lokalnego świadka, który dokumentował wydarzenia w Ponarach, choć sam zginął zamordowany przez Niemców.

Miejscowi wiedzieli, że coś tutaj się dzieje i skala jest gigantyczna. Pisał o tym Józef Mackiewicz po wojnie, a świadectwa gromadził Kazimierz Sakowicz.

Kontekst i zbrodnia okupacyjna

W latach 1941-1944 Ponary były miejscem masowych mordów wykonywanych przez niemieckie oddziały SS, policję niemiecką i litewskie formacje kolaboracyjne. Niemcy oraz ich kolaboranci ekshumowali również zwłoki ofiar, by zatarć ślady zbrodni.

Zbrodnia ta była jedną z najokrutniejszych na obszarze Kresów Północno-Wschodnich, angażując m.in. Einsatzgruppen i litewskie oddziały podległe SS, które eskortowały ofiary do miejsc egzekucji.

Wybrane fakty i wiarygodne dane

• Ofiar było ponad 100 tys., w tym około 80 tys. Żydów i 20 tys. Polaków.
• Między ofiarami byli żołnierze AK, kapłani, naukowcy, artyści i młodzież Związku Wolnych Polaków.
• Uroczystości trwają do 26 września na Litwie, z mszą i pochówkiem na Rossie.
• Świadectwa m.in. Kazimierza Sakowicza pomogły badaczom historycznym.
• Zbrodnię popełniały oddziały niemieckie i litewskie kolaboracyjne.

Źródło: radiogdansk.pl