Trzykrotny wzrost nadużyć w 2024 roku
W 2024 roku liczba zgłoszonych naruszeń praw człowieka i zagrożeń środowiskowych związanych z wydobyciem surowców niezbędnych do transformacji energetycznej wzrosła niemal trzykrotnie w porównaniu ze średnią z ostatnich pięciu lat. Raport Business and Human Rights Resource Centre (BHRRC) wskazuje aż 270 takich przypadków w Europie Wschodniej i Azji Centralnej, wobec 92 zgłoszonych rok wcześniej.
Główne kraje i rodzaje nadużyć
Najwięcej przypadków pochodziło z Rosji (39% wszystkich), Ukrainy i Kazachstanu. W 13 z 23 objętych badaniem państw odnotowano co najmniej jeden incydent. Brak zgłoszeń dotyczących nadużyć wystąpił m.in. w Chorwacji, Estonii, na Łotwie i Litwie, a także w Mołdawii i Turkmenistanie.
Nadużycia obejmują:
- wypadki śmiertelne i naruszenia BHP (stanowiące 85% zgłoszeń dotyczących pracowników),
- zanieczyszczenia powietrza, gleby i wody,
- naruszenia praw pracowniczych,
- represje wobec społeczności lokalnych i obrońców środowiska.
Surowce kluczowe dla dekarbonizacji
Analizowane projekty dotyczą wydobycia i przetwarzania surowców takich jak lit, miedź, kobalt, nikiel i grafit, które są niezbędne do produkcji baterii, turbin wiatrowych oraz rozbudowy sieci przesyłowych.
Rola inwestorów i instytucji z UE
Raport BHRRC podkreśla, że aż 80 z odnotowanych przypadków dotyczy firm związanych z inwestorami z państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym projektów finansowanych m.in. z Niemiec, Francji, Holandii i Austrii. Eksperci zwracają uwagę, że rozwój przemysłu wydobywczego w regionie znacznie wyprzedza tempo wdrażania zabezpieczeń społecznych i środowiskowych przez inwestorów oraz branżę.
„Tempo rozwoju przemysłu wydobywczego znacznie przewyższa tempo wprowadzania zabezpieczeń społecznych i środowiskowych.” — Business and Human Rights Resource Centre
Znaczenie raportu dla transformacji energetycznej
Raport stanowi jeden z najdokładniejszych obrazów skali wyzwań i nadużyć związanych z wydobyciem surowców kluczowych dla dekarbonizacji Europy. Pokazuje ciemną stronę przemieszczenia ku odnawialnym źródłom energii, wskazując na konieczność większej odpowiedzialności inwestorów, regulatorów oraz państw za zapewnienie przestrzegania praw człowieka i ochrony środowiska.
Źródło: nettg.pl