Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy
Projekt zmian prawnych, które mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 roku, przewiduje istotne rozszerzenie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Celem jest skuteczniejsza walka z nadużyciami oraz ochrona szczególnie najsłabszych grup na rynku pracy, takich jak osoby pracujące w branży sprzątającej czy ochroniarskiej.
Zakres nowych zadań PIP
- Możliwość wydawania decyzji administracyjnych, które przekształcą umowy cywilnoprawne zawarte w warunkach właściwych dla umowy o pracę w rzeczywiste umowy o pracę.
- Rozszerzenie kontroli na pracodawców oraz zleceniodawców zatrudniających na umowach cywilnoprawnych, którzy do tej pory byli poza zasięgiem PIP.
- Wprowadzenie kontroli zdalnych – inspektorzy będą mogli przeprowadzać czynności kontrolne m.in. za pomocą wideokonferencji oraz transmisji na żywo z zakładów pracy.
- Możliwość weryfikacji wszystkich składek ZUS, nie tylko związanych z umowami o pracę.
- Wymiana informacji pomiędzy PIP, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową, co usprawni analizę ryzyka i wykrywanie nieprawidłowości.
- Znaczące zwiększenie maksymalnej wysokości kar nakładanych w postępowaniu mandatowym – co najmniej dwukrotnie.
Plany kontroli i priorytety działań
W przyszłym roku inspekcja planuje przeprowadzenie około 200 kontroli, koncentrując się na branżach najbardziej podatnych na nadużycia, czyli branży sprzątającej i ochroniarskiej. Jak zaznaczył jeden z przedstawicieli PIP:
„Chcemy walczyć z nadużyciami i przede wszystkim chcemy się skupić na najsłabszych: mam na myśli branżę sprzątającą, ochroniarzy. Chodzi przede wszystkim o osoby, które często są w najgorszej sytuacji na rynku pracy. Zawsze podkreślam, że jestem zwolennikiem swobody zawierania umów.”
Terminy i dalsze kroki
Projekt ustawy został wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu i ma zostać rozpatrzony przez Radę Ministrów w IV kwartale 2025 roku. Wdrożenie zapowiedzianych zmian zaplanowano na początek 2026 roku, a ich celem jest nie tylko zwiększenie efektywności Państwowej Inspekcji Pracy, ale również dostosowanie nadzoru do cyfrowych i nowoczesnych metod kontroli.