Ulgi dla samozatrudnionych i ich ograniczenia

Nowi przedsiębiorcy przez pierwsze 6 miesięcy mogą skorzystać z tzw. ulgi na start, która zwalnia ich z obowiązku opłacania składek ZUS. Następnie przez kolejne dwa lata funkcjonuje mały ZUS, kiedy to składki są znacznie niższe niż standardowo. Po zakończeniu tych okresów miesięczne składki ubezpieczeniowe wzrastają do około 1800 zł, a do tego dochodzi składka zdrowotna uzależniona od dochodu.

Problemy systemu i wpływ na przyszłe emerytury

System naliczania składek jest oparty na 60% przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia w gospodarce, a nie na rzeczywistych dochodach przedsiębiorcy. Taki model powoduje, że wielu samozatrudnionych opłaca składki od relatywnie niskich podstaw, co przekłada się na bardzo niskie emerytury, często poniżej minimum państwowego.

Raport ZUS potwierdza, że większość osób prowadzących działalność gospodarczą, nawet przy długoletnim stażu, nie uzyska w przyszłości świadczenia na poziomie minimalnej emerytury. W przypadku mężczyzn wymagany staż pracy, aby uzyskać minimalne świadczenie, to co najmniej 41 lat.

Różnice względem zatrudnionych na etatach

Osoby zatrudnione na etacie często odprowadzają wyższe składki proporcjonalne do swoich zarobków, co daje im wyższe świadczenia emerytalne. Samozatrudnieni mogą mieć co prawda większą swobodę finansową w trakcie działalności, ale ich przyszłe zabezpieczenie emerytalne jest często niewystarczające. Jak podkreślają eksperci, niskie podstawy oskładkowania skutkują "biedaemeryturami", a państwo będzie musiało dopłacać do części świadczeń.

Wysoka waloryzacja składek a realne korzyści

W 2025 roku składki emerytalne w ZUS zostały zwaloryzowane o rekordowe 14,41%, co zwiększa zgromadzony kapitał emerytalny. Jednak taki wysoki wskaźnik jest wynikiem wyjątkowych czynników, jak wysokie płace i inflacja, i raczej nie będzie trwały. Dlatego uczestnicy systemu powinni być przygotowani na to, że ich składki nie odzwierciedlają rzeczywistych dochodów oraz potrzeb emerytalnych.

Podsumowanie

Choć samozatrudnienie daje korzyści w postaci ulg składkowych i większej elastyczności finansowej, to dla wielu przedsiębiorców oznacza niższe składki ZUS i w konsekwencji emerytury poniżej minimum społeczne-go. Warto rozważać dodatkowe oszczędzanie poza ZUS oraz decydować się na formy działalności, które pozwolą lepiej zabezpieczyć przyszłość finansową.

Dowiedz się więcej z analizy dotyczącej systemu ZUS dla samozatrudnionych.