Decyzja ministra sprawiedliwości

Minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek podjął decyzję o odwołaniu 25 prezesów i wiceprezesów sądów, w tym sędziego Andrzeja Lewandowskiego, wiceprezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Odwołanie nastąpiło pomimo negatywnych opinii kolegiów sądów dotyczących wniosków ministra o odwołanie tych osób.

Podstawa prawna i motywacja

Minister powołał się na art. 27 par. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który zezwala na odwołanie prezesa lub wiceprezesa sądu w toku kadencji, jeśli dalsze pełnienie funkcji jest nie do pogodzenia z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W ocenie resortu osoby te:

• uczestniczyły w procedurach awansowych przed „nieprawidłowo ukształtowaną” Krajową Radą Sądownictwa (KRS),
• udzielały poparcia KRS, składając podpisy na listach kandydatów do tego organu,
• dalsze pełnienie przez nie funkcji godziłoby w niezależność sądów oraz zaufanie obywateli do państwa prawa.

„Nie można pozostawiać na kluczowych stanowiskach osób, które uczestniczyły w upolitycznionej procedurze awansowej przed nieprawidłowo powołaną Krajową Radą Sądownictwa. Ich dalsze urzędowanie godziłoby w niezależność sądów i zaufanie obywateli do państwa prawa” — Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości

Krytyka kolegiów sądów i KRS

Kolegia sądów, które wydały negatywne opinie o odwołaniach, zostały przez MS ocenione jako pozbawione niezależności. Zmiany wprowadzone w ustawie z 2020 roku (tzw. „ustawa kagańcowa”) zmieniły skład kolegiów, wyłączając wybranych przez zgromadzenia sędziów i obsadzając większość miejsc przez prezesów sądów nominowanych przez ministra Ziobrę.

Według MS:

• kolegialne organy przestały być „niezależnymi, sędziowskimi organami doradczymi”,
• Konstytucyjne zasady trójpodziału władzy i niezależności sądów zostały naruszone,
• KRS, wybierana według zmian z 2017 roku, utraciła swój niezależny charakter i jest „w relacji zależności od władzy ustawodawczej”, co powoduje konflikt interesów przy ocenie odwołań.

Omijanie KRS w procedurze odwołań

Z uwagi na powyższe, minister Żurek zdecydował o przeprowadzeniu procedury odwołań z pominięciem opinii KRS, która według MS nie jest w stanie bezstronnie ocenić sytuacji. Podkreślono, że KRS w obecnym składzie broniłaby własnego status quo, ponieważ wielu odwoływanych sędziów wspierało kandydatów do KRS.

Dodatkowe informacje

Ministerstwo informuje, że w ostatnich tygodniach odwołał także 20 prezesów i wiceprezesów sądów z pozytywną opinią kolegiów. Tym samym wymiana kadrowa ma charakter szeroki i dotyczy wielu kluczowych stanowisk w polskim wymiarze sprawiedliwości.