Rozpoczęcie żniw słonecznikowych

Trzecia dekada września to czas, gdy słonecznik zbliża się do dojrzałości zbiorczej. Niełupki są gotowe do zbioru, gdy ich wilgotność spadnie do około 20%, a liście i kwiatostan zaczną zasychać. Zbyt długi termin zbioru zwiększa ryzyko porażenia roślin przez choroby oraz strat spowodowanych przez ptaki, dlatego w warunkach wilgotnej pogody lepiej zbierać lekko mokry materiał niż zwlekać.

Wilgotność podczas zbioru i przechowywania

Podstawowym parametrem pożądanym do bezpiecznego przechowywania słonecznika jest wilgotność niełupek na poziomie maksymalnie 9%. W przypadku długotrwałego magazynowania warto zejść do 6-7%, choć większość skupów przyjmuje surowiec o wilgotności nie większej niż 9%. Zwykle rolnicy stosują tę wartość, by ograniczyć koszty suszenia.

Proces suszenia słonecznika

Słonecznik suszy się na typowych suszarniach do kukurydzy, lecz temperatura suszenia musi być niższa niż dla kukurydzy, aby zapobiec pękaniu niełupek i obniżeniu jakości oleju. Najbezpieczniej suszyć w temperaturze około 40–50°C. Aby ograniczyć rozwój pleśni i innych chorób, suszenie powinno rozpocząć się natychmiast po zbiorze, szczególnie gdy wilgotność jest wysoka.

Należy także pamiętać, że słonecznik schnie wolniej niż kukurydza, co wpływa na logistykę dostaw i wydajność suszarni.

Znaczenie czystości surowca i suszarni

Czystość niełupek oraz sama czystość suszarni są kluczowe dla jakości i bezpieczeństwa suszenia. Zanieczyszczenia zwiększają wilgotność surowca oraz mogą powodować powstawanie zbitych mas utrudniających przepływ powietrza w suszarni. Pozostałości pyłów i osadów mogą natomiast grozić zapłonem podczas suszenia, generując straty i zagrożenie dla sprzętu.

W skupach toleruje się zazwyczaj do 2-3% zanieczyszczeń — przekroczenie tego poziomu może skutkować potrąceniami cenowymi.

Ekonomiczne aspekty suszenia

Rolnicy często rozważają, czy sprzedawać słonecznik mokry, czy ponieść koszty suszenia, by uzyskać lepszą cenę za surowiec suchy. Ponieważ słonecznik suszy się wolniej i wymaga niższych temperatur, koszt suszenia jest wyższy niż w przypadku kukurydzy, często sięga około 40 zł netto za tonoprocent. Usługowe suszenie słonecznika bywa dwukrotnie droższe, więc własna suszarnia pozwala ograniczyć koszty, chociaż wydłuża czas suszenia.

Skupy zwykle stosują potrącenie w cenie ok. 2% za każdy procent wilgotności powyżej 9%.

Straty masy podczas suszenia

Podczas suszenia dochodzi do utraty masy zarówno na skutek odparowania wody, jak i redukcji udziału zanieczyszczeń. Średnio na każdy procent wilgotności tracimy około 1,2-1,3% masy produktu. Warto uwzględnić ten fakt przy kalkulacji opłacalności suszenia i sprzedaży.

"Słonecznik powinien być suszony przy niższych temperaturach niż kukurydza, aby zachować jakość nasion i ograniczyć ryzyko pęknięć," — wyjaśnia specjalista z branży rolniczej

Źródło: farmer.pl