Rola zdrowia gleby w zrównoważonym rolnictwie
Prof. Grzegorz Siebielec z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa podkreślił, że gleba pełni wiele funkcji ekosystemowych, które wykraczają poza produkcję żywności, obejmując m.in. sekwestrację dwutlenku węgla, oczyszczanie wody oraz regulację klimatu. Zdrowa gleba, bogata w różnorodne organizmy, jest niezbędna do osiągania celów zrównoważonego rozwoju ONZ, takich jak zerowy głód.
"Im więcej zdrowych gleb pozostanie w odpowiedniej strukturze, tym większy jest ich potencjał w zakresie ochrony środowiska i produkcji rolniczej" — prof. Grzegorz Siebielec, Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa
Ekspert zwrócił uwagę na dwukierunkową zależność między czystą wodą a glebą, podkreślając, że zanieczyszczenia azotanami mogą przepływać z gleby do wód i odwrotnie. Rosnące zagospodarowanie gruntów pod zabudowę negatywnie wpływa na bezpieczeństwo żywnościowe i środowiskowe, a także na zdolność retencji wody, co ma znaczenie dla ochrony przed powodziami.
Szybkie susze i ich wpływ na rolnictwo
Prof. Jerzy Kozyra omówił specyfikę suszy „błyskawicznej”, związanej z gwałtownymi spadkami wilgotności gleby pomimo pozornie normalnych opadów. Wskazał, że tradycyjne metody monitorowania suszy są niewystarczające, zwłaszcza w przypadku tzw. zielonej suszy, kiedy opady pojawiają się za późno lub są połączone z ochłodzeniem, co negatywnie wpływa na jakość plonów.
"Rolnictwo wiąże się z największym ryzykiem klimatycznym w gospodarce, o charakterze prywatnym i publicznym, co wymaga odpowiednich działań zapobiegawczych" — prof. Jerzy Kozyra, Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa
Propozycje przeciwdziałania obejmują między innymi rozwój małej retencji, budowę zbiorników infiltracyjnych, stosowanie zastawek i zwiększanie zawartości próchnicy, co poprawia magazynowanie i dostępność wody w glebie.
Gospodarstwa rolne a mechanizmy ekonomiczne i społeczne
Prof. Marek Wigier z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wskazał na rozbieżności między mikro- a makroekonomicznym podejściem do rolnictwa. Podkreślił, że działanie pojedynczych gospodarstw, dążących do maksymalizacji zysków, nie zawsze przekłada się na korzyści społeczne ani ochronę środowiska.
Rolnictwo produkuje dobra publiczne, takie jak zdrowa gleba, czysta woda czy krajobraz, które wymagają mechanizmów interwencji państwowej i wsparcia. Dla przykładu dopłaty do upraw roślin poprawiających jakość gleby mogą wpływać na podaż i funkcjonowanie rynku, co wymaga dalszych działań regulacyjnych.
Ochrona bioróżnorodności i krajobrazu wiejskiego
Dr Hubert Piórkowski z Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego podkreślił, jak ważna dla rolnictwa jest bioróżnorodność, która wspiera m.in. zapylanie upraw, przeciwdziała erozji oraz wpływa na mikroklimat. Zwrócił uwagę, że krajobraz rolniczy to także ekosystemy półnaturalne – łąki, pastwiska i korytarze ekologiczne.
Ważne są także drobne praktyki, np. pozostawianie pasów ochronnych przy ciekach wodnych wolnych od nawozów i pestycydów. Wprowadzenie w 2024 roku rozporządzenia UE ukierunkowanego na długoterminową odbudowę ekosystemów ma pomóc w ochronie tych terenów do 2030 i 2050 roku.
"Działania na rzecz bioróżnorodności w rolnictwie są kluczowe dla trwałości naszych ekosystemów i bezpieczeństwa żywnościowego" — dr Hubert Piórkowski, Instytut Technologiczno-Przyrodniczy
Źródło: farmer.pl