Zmiana właścicielska w NIS

Gazprom sprzedał swoje udziały w Serbskim Przemyśle Naftowym (NIS), największym koncernie naftowym Serbii, rosyjskiej spółce Intelligence. Transakcja została oficjalnie potwierdzona na stronie Giełdy Papierów Wartościowych w Belgradzie. To posunięcie jest bezpośrednio związane z sankcjami USA wymierzonymi w rosyjskie firmy naftowe i energetyczne.

Sankcje USA i ich wpływ

W styczniu 2025 roku Biały Dom nałożył szeroki pakiet sankcji na rosyjski sektor energetyczny, obejmujący m.in. Gazprom Nieft i Surgutnieftiegaz oraz serbską spółkę NIS, w której od 2008 roku większościowymi udziałowcami były Gazprom (około 6,15%) i Gazprom Nieft (50%). W ramach tych restrykcji USA domagają się całkowitego wycofania rosyjskiego kapitału z NIS. Jak podkreślił prezydent Serbii Aleksandar Vučić:

„USA żądają całkowitego wycofania rosyjskiego kapitału z NIS. Nie dopuszczają możliwości, by w rosyjskich rękach znajdowało się 49 proc. lub mniej akcji. Rosjanie muszą wycofać się z koncernu.” — Aleksandar Vučić, prezydent Serbii

Struktura udziałów i zmiany po sankcjach

Po ogłoszeniu sankcji Gazprom Nieft przekazał około 5 procent swoich udziałów spółce macierzystej Gazprom, co spowodowało zmianę udziałów z 50% do około 44,85%. Jednocześnie udział Gazpromu wzrósł do około 11%. Rosyjska spółka Intelligence przekroczyła próg 10% udziałów w NIS, posiadając około 11,1% akcji, jednak informacja, czy podlega sankcjom, jest niejasna.

Opóźnienia we wdrożeniu sankcji

Wdrożenie amerykańskich sankcji wobec NIS było wielokrotnie odkładane — co najmniej sześć razy, w tym o kolejne 30 dni, co serbski rząd tłumaczy potrzebą ustabilizowania sytuacji na rynku energetycznym. Wniosek o czasowe zwolnienie z sankcji złożyła także sama spółka NIS.

Znaczenie NIS dla Serbii

NIS pozostaje kluczową firmą w serbskim sektorze energetycznym, jedyną zajmującą się poszukiwaniem, wydobyciem i przetwarzaniem ropy oraz produkcją gazu ziemnego. Z tego powodu wszelkie zmiany własnościowe i sankcje mają także znaczenie dla całego rynku lokalnego i bezpieczeństwa energetycznego Serbii.