Bitwa Warszawska – Cud nad Wisłą
Bitwa Warszawska, rozegrana w sierpniu 1920 roku, była decydującym momentem wojny polsko-bolszewickiej, zatrzymującym ofensywę Armii Czerwonej i ratującym niepodległość Polski. W walkach tych wzięło udział około 5 tysięcy łodzian – żołnierzy, harcerzy i ochotników.
Pomnik ks. Ignacego Skorupki przy ul. Piotrkowskiej
Jednym z najważniejszych łódzkich symboli Bitwy Warszawskiej jest pomnik poświęcony księdzu Ignacemu Skorupce, bohaterskiemu kapelanowi, który zginął 14 sierpnia 1920 roku pod Ossowem. Ksiądz Skorupka związany był z Łodzią jako wikariusz parafii Przemienienia Pańskiego. Pomnik projektu Franciszka Sługowskiego przy ul. Piotrkowskiej, koło archikatedry, przedstawia Chrystusa niosącego krzyż i cztery płaskorzeźby ukazujące sceny z życia księdza. Pomnik został zniszczony przez Niemców w 1939 roku, jednak ocalałe elementy zostały zachowane. Po wojnie figura Chrystusa stała w katedrze, a pomnik przywrócono na Plac Katedralny w 1989 roku.
Grób Nieznanego Żołnierza przed archikatedrą
Inną pamiątką jest Grób Nieznanego Żołnierza, zbudowany na cześć poległych w obronie niepodległości. Projekt Stanisława Ostrowskiego odsłonięto w 1925 roku po uroczystościach z udziałem najwyższych rangą wojskowych i państwowych. Wieczny ogień pali się od czerwca 1925 roku. Pomnik został zniszczony przez Niemców pod koniec 1939 roku, a po wojnie odrestaurowany. W latach 2000. pojawiła się inicjatywa złożenia tu szczątków nieznanego żołnierza 28 Pułku Strzelców Kaniowskich, lecz nadal nie została zrealizowana.
Groby łódzkich bohaterów na Cmentarzu Starym
Na Cmentarzu Starym przy ul. Ogrodowej spoczywają znani bohaterowie bitwy, m.in. porucznik Stefan Pogonowski, dowódca batalionu, poległy 15 sierpnia 1920 roku, oraz porucznik Benedykt Grzymała-Pęczkowski, harcerz i żołnierz 28 Pułku Strzelców Kaniowskich. Znajduje się tam także grób Aleksandra Napiórkowskiego, działacza PPS, żołnierza i posła, który zmarł ranny podczas bitwy. Choć związał się z Łodzią, dziś nie ma własnej ulicy w mieście, a jego pamięć jest mniej znana.
Kościół Matki Boskiej Zwycięskiej – wotum za Cud nad Wisłą
Największą pamiątką bitwy jest kościół Matki Boskiej Zwycięskiej przy ul. Łąkowej, zbudowany jako wotum łodzian za ocalenie Polski przed bolszewikami. Idea powstała spontanicznie w sierpniu 1920 roku na Placu Wolności. Parafia została erygowana w 1926 roku, a budowę kościoła zakończono w 1938 roku. W głównym ołtarzu znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Zwycięskiej z przedstawieniem księdza Skorupki, która przetrwała okupację i jest symbolem patriotyzmu. Kościół przez lata był miejscem licznych uroczystości patriotycznych, a od 1998 roku sanktuarium.
Opracowanie na podstawie informacji m.in. z Dziennika Łódzkiego oraz faktów dotyczących Bitwy Warszawskiej.