Rząd Czech domaga się zwrotu dotacji od Agrofertu

Minister rolnictwa Marek Výborný zapowiedział, że czeski rząd będzie odzyskiwać równowartość ponad 200 milionów euro dotacji, które holding Agrofert otrzymał między 2017 a 2021 rokiem. Wśród tych środków jest około 173 milionów euro z unijnych dopłat bezpośrednich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz pozostała kwota stanowiąca pomoc krajową.

Polityczne tło i zarzuty wobec Andreja Babiša

Sprawa ma charakter polityczny, ponieważ w czasie otrzymywania dotacji Andrej Babiš pełnił funkcję premiera Czech. Mimo przeprowadzonych zmian struktury własnościowej spółek wchodzących w skład Agrofertu, rząd uważa, że Babiš pozostawał faktycznym właścicielem i kontrolował holding, co stawiało go w konflikcie interesów i czyniło otrzymanie dotacji niezgodnym z prawem. Kilka wyroków, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, potwierdziło te podejrzenia.

Skala i zakres działalności Agrofertu

Agrofert to jedna z największych grup rolno-spożywczych w Czechach i na Słowacji, drugi co do wielkości producent nawozów azotowych w Europie. Holding posiada około 80 gospodarstw rolnych na 133 tysiącach hektarów, rocznie produkując m.in. 160 milionów litrów mleka i miliony sztuk zwierząt hodowlanych. W 2024 roku skonsolidowany zysk Agrofertu wyniósł około 289 milionów euro przy przychodach 8,6 mld euro. Grupa ma także spółki w Niemczech i Polsce.

Prokuratorskie dochodzenia i reakcje polityczne

Europejska Prokuratura Publiczna (EPPO) prowadziła dochodzenie dotyczące jednej ze spółek holdingu w kontekście podejrzeń o oszustwa dotacyjne, ostatecznie dokonując zajęcia nieruchomości. Minister Výborný wyraźnie zaznaczył:

„Kontynuujemy proces odzyskiwania płatności dokonanych w tym okresie na rzecz spółek, które ostatecznie należą do Andreja Babiša.” — Marek Výborný, minister rolnictwa Czech

Przed wyborami parlamentarnymi, które odbędą się w październiku 2025, sondaże wskazują na spadek poparcia dla obecnej koalicji i wzrost poparcia dla partii ANO kierowanej przez Babiša, który oskarża ministra rolnictwa o wykorzystywanie stanowiska do politycznej walki.

Konflikt interesów i stanowisko Komisji Europejskiej

Według raportu Komisji Europejskiej Andrej Babiš był w konflikcie interesów, kontrolując fundusze, z których Agrofert otrzymywał dotacje. Komisja podkreśliła, że Babiš mianował i mógł odwoływać kierownictwo funduszy powierniczych, co naruszało zasady bezstronności. Na tej podstawie Komisja Europejska zapowiada domaganie się zwrotu środków.