Realizacja budżetu i wzrost ryzyka nowelizacji

Po siedmiu miesiącach 2025 roku dochody budżetu państwa osiągnęły 313,8 mld zł, czyli 49,6% planu rocznego, natomiast wydatki wyniosły 470,5 mld zł, co stanowi 51,1% zakładanej realizacji. Deficyt na koniec lipca wyniósł 156,7 mld zł, czyli 54,3% planu całorocznego – wynika z danych Ministerstwa Finansów. Warto zauważyć, że deficyt w lipcu samodzielnie osiągnął 37 mld zł, zaś w ciągu ostatnich 12 miesięcy sięgnął już 285 mld zł, co niemal odpowiada całorocznemu deficytowi przewidzianemu na 2025 r. (289 mld zł).

Ograniczona przestrzeń manewru Finansów

Ekonomiści Banku Pekao oceniają, że pole manewru Ministerstwa Finansów jest już bardzo ograniczone. Po lipcowych danych zmniejszyło się prawdopodobieństwo uniknięcia nowelizacji ustawy budżetowej.

„Podsumowując, realizacja tegorocznego budżetu wciąż jest możliwa, ale przestrzeń manewru dla Ministerstwa Finansów bardzo się skurczyła i wzrosło ryzyko konieczności nowelizacji ustawy budżetowej. Będzie to do końca roku wywierać presję na rentowności obligacji skarbowych” – stwierdzili eksperci Banku Pekao.

Skok wydatków i ich przyczyny

W lipcu wydatki budżetowe wyniosły aż 86,6 mld zł, czyli o 32% więcej niż rok wcześniej i o 23 mld więcej niż przeciętnie w pierwszej połowie roku. Największy wzrost wynikał ze spłaty obligacji BGK za kwotę 16 mld zł, związanych z Funduszem Przeciwdziałania Covid-19. To już druga w tym roku podobna operacja – w marcu spłacono obligacje PFR na 19 mld zł, zaciągnięte na Tarcze Finansową.Ekonomiści podkreślają, że te działania są zaplanowane i racjonalne, gdyż refinansowanie tych zobowiązań przez BGK czy PFR byłoby droższe niż przez budżet państwa.

Spowolnienie wzrostu dochodów podatkowych

Dochody z podatków pośrednich, takich jak VAT i akcyza, wyraźnie wyhamowały. W lipcu wpływy z VAT wzrosły minimalnie o 1% r/r, co jest wyraźnie wolniejszym tempem niż na początku roku (np. +20% w maju) oraz znacznie wolniej niż nominalny wzrost konsumpcji. Dochody z akcyzy spadły o 1% w stosunku do lipca poprzedniego roku. Dochody z PIT nie są precyzyjnie analizowane z powodu zmian w systemie finansowania samorządów. Pozytywnym elementem były wpływy z CIT na poziomie 4 mld zł, jednak nie wystarczają one, aby zrównoważyć rosnące potrzeby wydatkowe.

Podsumowanie i perspektywy

• Deficyt budżetowy koncentruje się zwykle pod koniec roku, toteż dotychczasowa realizacja jest do pewnego stopnia typowa, ale pozostawia niewielkie możliwości korekt.
• Wzrost wydatków spowodowany spłatą obligacji jest procesem kontrolowanym i nie stanowi symptomów pogorszenia sytuacji finansów państwa.
• Problematyczne jest za to wyraźne spowolnienie dochodów podatkowych, zwłaszcza z VAT i akcyzy, co zwiększa ryzyko konieczności nowelizacji ustawy budżetowej.
• Presja na rentowności obligacji skarbowych i dalsze cięcia w budżecie mogą być nieuniknione w drugiej połowie 2025 roku.