Geneza afery rusztowej

Afera rusztowa związana jest z rywalizacją między stowarzyszeniami PORT PC (głównie producenci pomp ciepła) oraz IGU OZE (między innymi producenci kotłów na pellet). Konflikt ten najprawdopodobniej ma na celu zdyskredytowanie kotłów na pellet - obecnie najlepiej sprzedającego się rodzaju instalacji grzewczych - na rzecz innych urządzeń, podobnie jak to miało miejsce wcześniej w aferze z pompami ciepła.

Zawieszenie kotłów na pellet na liście ZUM

W sierpniu 2025 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW tymczasowo zawiesiły na liście ZUM 31 modeli kotłów na pellet trzech polskich producentów. Powodem były podejrzenia, że urządzenia mogły być wyposażone w ruszt awaryjny pozwalający na spalanie paliw innych niż pellet, np. węgla czy groszku.

Działanie to zostało podjęte, ponieważ takie spalanie jest sprzeczne z celami programu Czyste Powietrze, wspierającego ekologiczne źródła ciepła. Urządzenia z rusztem awaryjnym nie spełniają wymagań ekoprojektu (2015/1189) ani kryteriów taksonomii UE, które wykluczają finansowanie publiczne dla działań szkodzących środowisku (zasada DNSH).

Skutki i zagrożenia dla rynku i finansów

Zawieszenie kotłów na pellet na liście ZUM oznacza brak możliwości uzyskania dofinansowania z programu Czyste Powietrze, co może prowadzić do spadku sprzedaży i poważnych strat finansowych dla producentów. Jak podkreślił Paweł Lachman, prezes PORT PC:

"Brak skutecznej weryfikacji urządzeń dopuszczonych do dofinansowań pod kątem zgodności z regulacjami UE, w tym dalsze utrzymywanie na liście ZUM kotłów, które tak naprawdę mogą pełnić funkcję kopciuchów, to ogromne ryzyko dla Polski. Konsekwencje mogą być błyskawiczne i dotkliwe, zwłaszcza w sferze finansowej. Dodatkowo powinniśmy obawiać się szkód wizerunkowych, jeśli przekaz medialny 'Polska finansuje spalanie śmieci za pieniądze UE' obiegnie Europę."

PORT PC wskazywał m.in. ryzyko utraty środków z Krajowego Planu Odbudowy, programu FEnIKS oraz Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, a także odmowy refinansowania programu przez Europejski Bank Inwestycyjny.

Stanowisko IGU OZE i wyniki kontroli

Przedstawiciele IGU OZE podkreślali, że nowoczesne kotły na biomasę, w tym pellet, są ekologiczne i nie należy ich dyskredytować. Dr Adam Nocoń, prezes IGU OZE, zaznaczył:

"Przepisy są jasne od 2021 r., a kontrole UOKiK ponad 600 modeli kotłów na pellet nie wykazały ani jednego przypadku niezgodności. To beneficjenci są odpowiedzialni za nielegalne modyfikacje, a nie producenci."

Dodatkowo, z ponad 2561 kotłów na pellet zarejestrowanych na liście ZUM, zawieszono tylko 31 modeli, z których większość już odwieszono po wyjaśnieniach. Po 25 sierpnia 2025 r. urządzenia firm Kostrzewa Zielone Ciepło, SAS i Stalmark zostały przywrócone do programu.

Podłoże konfliktu rynkowego

Konflikt między PORT PC i IGU OZE ma głębokie podłoże rynkowe. PORT PC reprezentuje głównie zagranicznych producentów pomp ciepła, którzy utracili część rynku na rzecz dobrze sprzedających się polskich kotłów na pellet. IGU OZE skupia także polskich producentów kotłów i sprzeciwia się działaniom, które mogą zdyskredytować ten segment.

Wcześniejsza afera z pompami ciepła, związana z wyłudzeniami dotacji i pośpiesznym wpisywaniem na listę ZUM, zaostrzyła przepisy i podzieliła branżę. Obecna afera rusztowa zwiększa ten podział, wpływając na zaufanie konsumentów i wyniki sprzedaży.

Podsumowanie

Afera rusztowa, mimo początkowych niepokojów i zawieszenia części kotłów na pellet, została szybko wyjaśniona, a producentom udało się potwierdzić zgodność z wymaganiami programu Czyste Powietrze. Jednak konflikt pomiędzy stowarzyszeniami oraz walka o pozycję na rynku instalacji grzewczych nadal trwa.

Źródło: farmer.pl