Znaczenie wody dla rolnictwa i wyzwania klimatyczne

Woda stanowi podstawę produkcji rolnej, warunkując wzrost i plonowanie roślin. Jednak rosnące susze i wydłużające się okresy niedoboru wody w ostatnich latach powodują spadki plonów sięgające nawet kilkudziesięciu procent, generując straty finansowe i zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski.

Europejska strategia odporności gospodarki wodnej

W odpowiedzi na te wyzwania w czerwcu 2025 roku przyjęto Europejską strategię odporności gospodarki wodnej (EWRS), która podkreśla konieczność ochrony i odbudowy ekosystemów wodnych oraz inteligentnego, zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi. Strategia wskazuje rolę rolnictwa w budowaniu odporności gospodarki wodnej i promuje praktyki wspierające zatrzymywanie wody w glebie.

Wpływ rolnictwa na zasoby wodne

Rolnictwo może negatywnie wpływać na zasoby wodne poprzez:

• likwidację trwałych użytków zielonych i stref buforowych,
• intensywną uprawę roli pozostawiającą glebę bez ochronnej pokrywy,
• niezrównoważone stosowanie nawozów i pestycydów, co prowadzi do zanieczyszczenia wód.

Zanieczyszczenia te stanowią zagrożenie dla środowiska, zdrowia ludzi i zwierząt oraz jakości plonów w uprawach nawadnianych.

Rolnictwo regeneratywne – narzędzia ochrony i retencji wód

Praktyki rolnictwa regeneratywnego wpisują się w cele EWRS, m.in. poprzez:

• konserwującą uprawę roli i utrzymywanie ochronnej pokrywy gleby,
• stosowanie międzyplonów i urozmaiconego płodozmianu,
• racjonalne stosowanie nawozów i środków ochrony roślin,
• utrzymywanie odpowiedniego pH gleby poprzez wapnowanie,
• utrzymywanie trwałych użytków zielonych oraz zadrzewień i oczek wodnych dla zwiększenia retencji krajobrazowej.

Takie działania zwiększają ilość próchnicy, poprawiają strukturę gruzełkowatą gleby i jej zdolność do magazynowania wody, ograniczając erozję i spływ powierzchniowy, a tym samym chroniąc jakość wód przed zanieczyszczeniem biogenami i pestycydami.

Praktyki wspierane przez Programy i regulacje

Na poziomie krajowym rozwijany jest Program Kształtowania Zasobów Wodnych, koncentrujący się na odbudowie urządzeń retencyjnych i poprawie nawodnień. Rolnicy mają też obowiązek przestrzegania norm nawożenia i stosowania środków ochrony roślin, co minimalizuje ryzyko zanieczyszczeń.

"Musimy zintensyfikować nasze wysiłki na rzecz poprawy retencji wody na lądzie... wspierać praktyki rolnicze umożliwiające zatrzymanie wody w glebie, takie jak rolnictwo ekologiczne i techniki agroekologiczne" — Europejska strategia odporności gospodarki wodnej (EWRS)

Rolnictwo regeneratywne działa więc jako ważna "poduszka bezpieczeństwa" dla ochrony jakości i ilości zasobów wodnych, co jest niezbędne zarówno dla środowiska, jak i stabilnej produkcji rolnej.

Źródło: farmer.pl