Porozumienie po sporze o dodatkowe wynagrodzenie

Wydawnictwo Marginesy oraz Joanna Kuciel-Frydryszak osiągnęli porozumienie w sprawie wypłaty dodatkowego honorarium dla autorki bestsellerowej książki „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”. Konflikt dotyczył dysproporcji między pierwotnym wynagrodzeniem a ogromnym sukcesem sprzedażowym, który wyniósł około 540 tys. egzemplarzy.

Redaktorka naczelna wydawnictwa, Hanna Mirska-Grudzińska, podała, że ustalenia zawierają także kontynuację współpracy przy promocji i sprzedaży tej oraz innych książek autorki, takich jak „Służące do wszystkiego” i „Słonimski. Heretyk na ambonie”.

W porozumieniu znalazła się klauzula poufności, która zabrania stronom dalszych publicznych wypowiedzi na ten temat.

Co to jest klauzula bestsellerowa?

Tzw. klauzula bestsellerowa, na którą powoływała się autorka, obowiązuje w obecnej formie od września 2024 roku. Umożliwia ona podniesienie wynagrodzenia twórcy, gdy dzieło odniesie nieprzewidziany i ponadprzeciętny sukces rynkowy, mimo wcześniejszych ustaleń umownych.

„Strony umawiają się na określone wynagrodzenia, a okazuje się, że później, mimo tego, że jest to wprost wskazane w umowie, twórcy należy się podwyższenie tego wynagrodzenia” — dr Michał Markiewicz, radca prawny

Przepis ten wprowadzono dla przełamania zasady „umów należy dotrzymać” w wyjątkowych sytuacjach, a dodatkowo wymaga, by wynagrodzenie było określone w sposób godziwy i odpowiedni do wymiaru sukcesu utworu.

Chronologia i przebieg sporu

• W marcu 2025 r. Joanna Kuciel-Frydryszak zapowiedziała pozew do sądu, powołując się na klauzulę bestsellerową.
• Wydawnictwo Marginesy zapewniło, że wypełnia wszelkie zobowiązania umowne i od sierpnia 2024 roku prowadziło rozmowy o dodatkowym honorarium.
• Autorka odrzuciła jedną z proponowanych ofert, a negocjacje trwały do 14 marca 2025 r.
• Wydawnictwo było gotowe na dalsze rozmowy albo, w przypadku braku porozumienia, na rozstrzygnięcie sprawy w sądzie.

Znaczenie sprawy dla polskiego rynku wydawniczego

Joanna Kuciel-Frydryszak zwróciła uwagę, że jej sytuacja jest wyjątkowa, nie tylko ze względu na wielkość sprzedaży, ale także ze względu na społeczne implikacje dyskusji o warunkach współpracy autorów i wydawców w Polsce.

„Wierzę, że skutki tej trudnej dla mnie osobiście sprawy, mogą okazać się społecznie ważne i przyczynić się do poprawy sytuacji pisarzy” — Joanna Kuciel-Frydryszak

Kwestie poruszane przez autorkę to m.in. niskie stawki, niejasne umowy, brak transparentności dotyczącej nakładów czy małe zaliczki.

Wydawnictwo o wynegocjowanych warunkach

Marginesy podniosły, że wynagrodzenie w umowie z 2020 roku było ustalone na podstawie rynkowych analiz i zaakceptowane przez obie strony. Propozycje dodatkowego honorarium zostały opracowane z uwzględnieniem budżetu wydawnictwa, sięgając poza standardowe normy rynkowe.

Wydawnictwo podkreślało, że respektuje prawo autorki do żądania podwyższenia wynagrodzenia także na drodze sądowej.

Źródło: bankier.pl