Znaczenie i zmiany w uprawie ziemniaka w Polsce

Ziemniak w Polsce zajmuje obszar niecałych 200 tys. ha, co jest niewielką powierzchnią w porównaniu z uprawami zbóż, rzepaku czy kukurydzy. To około 10% areału kukurydzy i 20% rzepaku, a także nieznacznie więcej niż łubin. Dla porównania, w latach 70. powierzchnia upraw zbliżała się do 3 mln ha. Pomimo spadku areału, gospodarcze znaczenie ziemniaka pozostaje duże, choć zmieniło się jego przeznaczenie – z pasz i gorzelni na produkty spożywcze, takie jak frytki czy chipsy. Współczesna produkcja wymaga specjalistycznego sprzętu oraz profesjonalnych przechowalni.

Jak przygotować ziemniaki przed przechowalnią?

Przed zbiorem i przewiezieniem do przechowalni kluczowe jest, aby bulwy pochodziły z zdrowych plantacji, nie nosiły śladów chorób oraz miały dobrze wykształconą, nieuszkodzoną skórkę. Uszkodzone bulwy są bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne oraz rozwój chorób przechowalniczych i gnicie. Zbioru należy dokonywać na suchym podłożu, by ograniczyć przedostawanie się patogenów do magazynu.

• Przed więdnięciem naci można wykonać zabiegi hamujące kiełkowanie.
• Podczas zbioru i załadunku należy ograniczyć upadki bulw z wysokości do 20-40 cm, w zależności od odmiany.
• Przyczepy powinny być wyposażone w płachty lub pasy amortyzacyjne, a w przechowalni stosować przenośniki taśmowe dla delikatnego transportu.

Optymalne warunki przechowywania ziemniaków

Nowoczesne przechowalnie pozwalają na precyzyjną kontrolę temperatury, wilgotności oraz składu gazowego, co znacząco wydłuża trwałość bulw. Optymalne temperatury zależą od przeznaczenia bulw:

• Materiał sadzeniakowy: 2-6 °C
• Ziemniaki spożywcze: 4-6 °C (np. ziemniaki na frytki)
• Wczesne odmiany: 10-13 °C

Utrzymanie wilgotności powietrza powyżej 88% jest kluczowe, ponieważ zbyt sucha atmosfera powoduje nadmierne odparowywanie wody z bulw, prowadząc do utraty masy oraz pogorszenia jakości plonu.

Kontrola oraz ograniczanie strat podczas przechowywania

Systemy przechowalnicze są zgodne z wymogami HACCP, co oznacza ścisły nadzór nad parametrami mikroklimatu i szybkie reagowanie na ogniska chorób. Rolnicy powinni regularnie kontrolować stan przechowywanych ziemniaków i usuwać bulwy porażone, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się gnilnych zakażeń. Ważne jest także zapobieganie przedwczesnemu kiełkowaniu, co można osiągnąć m.in. poprzez:

• stosowanie preparatów hamujących kiełkowanie, często na bazie naturalnych olejków, takich jak olejek miętowy,
• utrzymywanie stałej, niskiej temperatury w przechowalni, gdyż wzrost temperatury tylko o 1°C przyspiesza kiełkowanie,
• stopniowe schładzanie bulw po procesie „dojrzewania”, czyli zabliźniania się uszkodzeń w temperaturze 12-18 °C przez około 3 tygodnie.

Porządek i higiena w przechowalni

Po zakończeniu sezonu przechowalniczego konieczne jest całkowite oczyszczenie magazynów, usunięcie wszystkich ziemniaków, zdrowych i chorych, a następnie umycie podłóg i ścian. Miejsca zabrudzone od gnijących bulw powinny być wyczyszczone roztworem sody w ciepłej wodzie, co ogranicza obecność patogenów przed kolejnym sezonem.

„Na wielkość strat mają wpływ warunki panujące w przechowalni, a także przebieg pogody podczas okresu wegetacji” — Grzegorz Manowski, Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Źródło: farmer.pl