Rekordowe rentowności obligacji mimo obniżek stóp
3 września 2025 rentowność 30-letnich obligacji rządowych Wielkiej Brytanii (Giltów) osiągnęła 5,75%, najwyższy poziom od 1998 roku. Rosnące rentowności świadczą o spadku cen obligacji i stanowią sygnał wzrostu wymagań inwestorów wobec premii za ryzyko związane z finansowaniem długu publicznego.
Co istotne, wzrost rentowności trwa mimo pięciu obniżek stóp procentowych Banku Anglii w ciągu ostatnich 12 miesięcy, które doprowadziły stopę bazową do 4%. To nietypowa sytuacja, gdyż zwykle spadek krótkoterminowych stóp procentowych obniża też rentowności obligacji długoterminowych w krajach rozwiniętych.
Kryzys fiskalny i rosnące zadłużenie
Wielka Brytania utrzymuje wysoką relację długu publicznego do PKB, sięgającą około 96%. Utrzymuje się to od 2020 roku, czyli od czasu wprowadzenia restrykcyjnych lockdownów. Wydatki publiczne przekroczyły już 44% PKB, podczas gdy przed pandemią było to około 40%, a deficyt budżetowy utrzymuje się na poziomie około 5% PKB piąty rok z rzędu.
Prognozy rządowe przewidują dalszy wzrost wydatków do niemal 60% PKB, co przy stagnacji wpływów podatkowych może prowadzić do zwiększenia zadłużenia do 274% PKB do roku 2073.
Polityczne blokady reform budżetowych
Rząd Keira Starmera i kanclerz skarbu Rachel Reeves natrafiają na opór polityczny przy próbach ograniczenia rosnących wydatków socjalnych. W lipcu 2025 publiczne reakcje rynku na wycofanie poparcia dla reform wywołały gwałtowną negatywną reakcję na rynku długu i walut.
Laburzyści proponują podwyżki podatków od zysków kapitałowych i pracy oraz drastyczną podwyżkę podatku od nieruchomości, która uderzy w klasę średnią. To paradoks wobec wcześniejszych obietnic wyborczych o nieruszaniu finansów pracujących.
Gospodarcza stagnacja i stagflacja
Brytyjska gospodarka zmaga się ze stagflacją: inflacja CPI w lipcu osiągnęła 3,8%, czyli prawie dwukrotnie przekracza cel inflacyjny Banku Anglii, przy jednoczesnym wzroście stopy bezrobocia do 4,7%, najwyższym od 4 lat.
Produkcja przemysłowa, np. samochodów, jest na najniższym poziomie od 1953 roku (z wyłączeniem roku pandemii 2020), co obrazuje głębokość problemów gospodarczych. Czynnikiem pogarszającym sytuację są rosnące ceny energii, polityka socjalna oraz znacząca imigracja, która budzi społeczne napięcia.
Globalny kontekst – podobne problemy u innych potęg
Podobne zjawiska rosnących rentowności długoterminowego długu obserwujemy w USA, Niemczech i Japonii. Rentowność 30-letnich obligacji USA sięga 5%, w Japonii i Niemczech osiągają rekordy historyczne (około 3,3% i 3,4%).
Wspólnym mianownikiem jest wysokie i szybko rosnące zadłużenie publiczne: Japonia 237% PKB, USA 124%, Francja 113%, Włochy 135%, Kanada 110%. Relatywnie najlepiej wygląda sytuacja Niemiec (62,5% PKB), lecz tam także dochodzi do istotnego wzrostu zadłużenia po zniesieniu fiskalnych reguł.
Niepokój inwestorów i przyszłość systemu walutowego
Inwestorzy coraz mocniej kwestionują zdolność do utrzymania stabilności fiskalnej, obawiając się rosnącej inflacji i spadku siły nabywczej pieniądza. To może zwiastować poważne zmiany na rynku długu i potencjalny kryzys systemu walut fiducjarnych, co częściowo widać po wzroście cen złota, srebra oraz kryptowalut.
"To nie jest normalna sytuacja, by w gospodarce takiej jak brytyjska rentowność długoterminowych obligacji rosła mimo spadających krótkoterminowych stóp procentowych. To wyraźny sygnał erozji zaufania do stabilności finansów państwa." — Ekspert Bankier.pl
Źródło: Bankier.pl