Znaczenie zdrowych korzeni dla plonu buraka cukrowego

Wysoki plon buraka cukrowego zależy od zdrowych i prawidłowo rozwijających się korzeni. Pomimo że plantatorzy koncentrują się na obserwacji ulistnienia, podziemne organy rośliny często są bardziej narażone na niebezpieczeństwa, które pozostają niezauważone.

Najgroźniejsze choroby korzeni buraka

Największym zagrożeniem są zgnilizny korzeni wywoływane przez różne patogeny:

• Aphanomyces cochlioides (glonowiec) – powoduje zgniliznę wierzchołkową korzenia, objawiającą się początkowo jasnobrązowymi, potem ciemnymi, pękającymi i murszejącymi tkankami. Rosnąca roślina traci turgor, a liście mogą zasychać.
• Rhizoctonia solani (grzyb) – wywołuje zgniliznę brunatną, charakteryzującą się brunatnymi plamami na korzeniu, które pękają i czernieją. Rozwój choroby może spowodować utratę nawet do 50% plonu korzeni.
• Rhizopus stolonifer i Rhizopus arrhizus – grzyby rozwijające się w ciepłych warunkach, często infekujące osłabione rośliny, wchodząc przez uszkodzenia powodowane przez szkodniki.

Inne choroby, takie jak guzkowatość korzenia buraka wywoływana przez bakterię Pantoea agglomerans pv. betae, prowadzą do powstawania guzków na korzeniu i obniżenia zawartości cukru nawet o 5-6 punktów procentowych.

Profilaktyka i profil glebowy

Nie ma dostępnych metod chemicznych na zwalczanie tych patogenów, dlatego ważna jest profilaktyka. Kluczowe są:

• utrzymanie odpowiedniej struktury gleby – unikanie zaskorupienia i nadmiernej wilgotności;
• stosowanie właściwego pH gleby, ponieważ zakwaszenie sprzyja rozwojowi chorób;
• dbanie o zawartość próchnicy i unikanie tzw. podeszwy płużnej;
• prowadzenie płodozmianu – burak nie powinien być uprawiany częściej niż co 4 lata na tym samym polu, a kukurydza powinna być unikana przed burakiem, ponieważ jest żywicielem R. solani.

Znaczenie szkodników korzeniowych

Mątwik burakowy (Heterodera schachtii) to główny szkodnik korzeni, który wysysa soki z roślin powodując ich osłabienie, karłowatość i rozwój tzw. brody korzeniowej zwiększającej zanieczyszczenia surowca. Ograniczyć jego wpływ można przez:

• odpowiedni płodozmian z roślinami wrogimi (żyto, kukurydza);
• uprawę międzyplonów mątwikobójczych (gorczyca biała, rzodkiew oleista);
• dobór odmian tolerancyjnych przy uprawie na zainfekowanych terenach.

Coraz częstszy jest także problem ze skośnikiem buraczakiem (Scrobipalpa ocellatella), którego gąsienice zgryzają podstawy ogonków liści. Zwalczanie chemiczne wymaga odpowiedniego adiuwanta i stosowania insektycydów z chlorantraniliprolem lub połączeniem acetamiprydu z lambda-cyhalotryną.

Nowe zagrożenia bakteryjne w Polsce

W Polsce pojawiają się pierwsze przypadki syndromu niskiej zawartości cukru (SBR) i gumowatości korzenia (RTD), chorób powodowanych przez bakterie z rodziny proteobakterii i fitoplazm, przenoszone głównie przez szrońca zajączka (Pentastiridius leporinus).

Objawy SBR to chlorotyczne zmiany liści i zbrązowienie przewodów na przekroju korzenia, co może powodować utratę do 25% plonu i spadek zawartości cukru o 5-7 punktów. RTD objawia się pomarszczoną, gumowatą i miękką tkanką korzenia prowadząc do strat nawet całkowitych.

Nie ma środków chemicznych na te bakterie, a ograniczenie populacji szkodnika wektorowego osiąga się przez zmianę następstwa roślin (np. uprawę jęczmienia zamiast pszenicy) oraz wprowadzenie nowych odmian tolerancyjnych na SBR, zarejestrowanych od 2023 roku.

Niedobory boru a jakość korzenia

Niedobór boru jest znaczącym czynnikiem negatywnie wpływającym na rozwój buraka. Skutkuje zahamowaniem wzrostu, więdnięciem liści, zgorzelą liści sercowych i zgnilizną korzenia. Straty mogą sięgnąć 40-50% plonu i obniżyć zawartość cukru o 3-4 punkty procentowe.

"Kluczem do wysokich plonów jest właściwa ochrona i profilaktyka układu korzeniowego buraka, zaczynając od zdrowej gleby, przez odpowiedni płodozmian, aż do walki z groźnymi patogenami i szkodnikami." — Ekspert rolniczy Farmer.pl

Źródło: farmer.pl