Rolnicy o sytuacji na rynku zbóż

Podczas ostatniej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Sejmie dominowały dyskusje o trudnej sytuacji polskiego rolnictwa, z naciskiem na niskie ceny zbóż i spadek rentowności produkcji. Wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak przedstawił informacje o rekordowych zbiorach i nadprodukcji, jednak propozycja rządowa nie spotkała się z aprobatą strony społecznej.

Rolnicy krytycznie odnieśli się do danych GUS o dochodzie rolniczym z hektara w 2024 roku, który oficjalnie wyniósł 5429 zł. Według nich ta kwota nie oddaje rzeczywistych trudności, wobec czego apelowali o większą reakcję ministra rolnictwa.

Główne problemy według rolników

• Niska opłacalność produkcji – ponad wyjątkiem rzepaku, nie ma roślin dających zysk lub przynajmniej pokrywających koszty.
• Brak perspektyw odbudowy finansowej mimo wprowadzanych kredytów preferencyjnych, które są postrzegane jako niewystarczające lub nieadekwatne.
• Rynek zbóż objęty jest nierówną konkurencją, m.in. z powodu różnic w regulacjach unijnych i warunkach produkcji globalnej.
• Problemy eksportowe, szczególnie z transportem i udrożnieniem rynków zagranicznych – rolnicy wskazują na spadek eksportu z 8,5 mln ton do około 4,4 mln ton zbóż w sezonie 2024/25.
• Brak realnej odbudowy produkcji trzody chlewnej i szans na nowe rynki zbytu, co dodatkowo komplikuje sytuację gospodarstw.

Propozycje i postulaty rolników

Tomasz Józek ze Związku „Orka” podkreślił potrzebę dywersyfikacji produkcji rolnej poza typowe uprawy, proponując m.in. rolę produkcji lnu dla przemysłu nitrocelulozy, rozwój biogazowni oraz produkcję metanu i wodoru.

Bezpieczeństwo żywności to przede wszystkim zachowanie samodzielnej zdolności wytworzenia, bez względu na to, co się dzieje naokoło. My tę zdolność tracimy od dziesięciu lat w przypadku świń. — Tomasz Józek, Związek Zawodowy Rolnictwa „Orka”

Stanisław Barna z Zachodniopomorskiej Izby Rolniczej i OOPR apelował o realną i szeroką pomoc finansową oraz krytykował limitowane kredyty preferencyjne, które według niego nie obejmują większości producentów.

Krzysztof Piech z Opolszczyzny podważył ideę wolnego rynku w polskim rolnictwie, wskazując na regulacje i nierówną konkurencję z krajami spoza UE, prowadzące do problemów z równowagą rynkową i nadprodukcją.

Nie mamy wolnego rynku, mamy gospodarkę regulowaną i nieumiejętnie subwencjonowaną. Nadprodukcja jest efektem braku proporcjonalnej redystrybucji żywności na świecie. — Krzysztof Piech, Oddolny Ogólnopolski Protest Rolników

Marcin Wroński ze Związku Samoobrona odrzucił pomysł dopłat do kredytów jako niewłaściwy, podkreślając, że rolnicy mają już duże zadłużenia i potrzebują realnych rozwiązań, takich jak zwiększenie spożycia i udrożnienie eksportu.

Wyzwania eksportowe i infrastrukturalne

Rolnicy zwracają uwagę na trudności w eksporcie zbóż, m.in. do Egiptu czy na kontynenty afrykańskie, gdzie brak jest niezbędnych fitosanitarnych zalegalizowań. Krytykowano również opóźnienia w budowie portów zbożowych i brak inwestycji w transport kolejowy, co ogranicza możliwości sprzedaży nadwyżek produkcji.

Bałtycki Terminal Zbożowy nadal nie skupuje zboża, bo nie została wydana zgoda Komisji Europejskiej, a przetargi nie przyniosły efektu. Bez sprawnego transportu i załadunku eksport będzie ograniczony. — Marcin Wroński, Związek Samoobrona

Dane o produkcji i cenach zbóż w 2025 r.

Według wstępnych danych GUS zbiory zbóż w 2025 roku będą stabilne lub nieco wyższe niż w roku poprzednim i sięgną około 25,4 mln ton. Jednak ceny na krajowych giełdach towarowych pozostają niskie, ze spadkami od kilkudziesięciu procent w porównaniu do lat ubiegłych (np. pszenica konsumpcyjna około 950-1000 zł/t, co jest o ponad 40% mniej niż kilka lat temu).

Perspektywy i oczekiwania

Rolnicy wskazują na potrzebę zmian w polityce rolnej, która musi uwzględnić:

• Rzeczywistą pomoc finansową, nie tylko kredyty, ale także dopłaty do hektara i odbudowę produkcji.
• Wspieranie inwestycji w infrastrukturę eksportową, w tym porty zbożowe i transport kolejowy.
• Uważną ochronę rynku krajowego przed skutkami międzynarodowych umów handlowych, które mogą pogłębić kryzys.
• Zwiększenie spożycia krajowego i wsparcie różnorodności produkcji rolnej, również poza tradycyjnymi uprawami.

Te postulaty mają zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe i ->stabilizację dochodów rolników w warunkach globalnych wyzwań ekonomicznych i klimatycznych.

Źródło: farmer.pl