Historyczne tło Śląska

Śląsk przez wieki nie należał do Polski – był pod panowaniem Czech oraz Niemiec. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku narastały wśród ludności polskiej na Górnym Śląsku żądania przyłączenia tych ziem do odrodzonej Rzeczypospolitej.

Przyczyny wybuchu I powstania śląskiego

Powstanie rozpoczęło się w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku pod wpływem narastającego niezadowolenia z niemieckich represji, terroru oraz aresztowań polskich działaczy, w tym liderów Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) Górnego Śląska. Bezpośrednim impulsem były również protesty robotników kopalni w Mysłowicach domagających się wynagrodzenia.

Dowództwo i przebieg walk

Powstaniem kierował Alfons Zgrzebniok. Walki objęły głównie powiaty katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego. Powstańcy próbowali wymusić na władzach niemieckich zakończenie terroru oraz zwrócić uwagę światowych mocarstw na polskie prawa do Górnego Śląska.

Walki trwały do 24 sierpnia 1919 roku i zakończyły się niepowodzeniem – powstańcy musieli wycofać się na stronę polską pod naciskiem niemieckich sił. Rząd Polski, zaangażowany w tym czasie w wojnę polsko-bolszewicką, nie mógł udzielić im wsparcia militarnego.

Znaczenie powstania

Mimo militarnej porażki powstanie miało duże znaczenie polityczne – zwróciło uwagę międzynarodowej opinii publicznej i doprowadziło do wprowadzenia sił alianckich, które miały nadzorować sytuację na Górnym Śląsku przed planowanym plebiscytem. Dało też impuls do dalszej walki, która trwała aż do trzeciego powstania w 1921 roku.